Verhaal

Houten is een belangrijke archeologische vindplaats. Het is een van de oudste dorpen in het Kromme-Rijngebied en er is vanaf de jaren tachtig grootscheepse nieuwbouw gepleegd: een buitenkansje voor archeologen.

Houten is al sinds de prehistorie een verbindingsplaats op de weg tussen Wijk bij Duurstede en Utrecht. Het lijkt erop dat het dorp in de Romeinse tijd een belangrijke rol speelt als regionaal centrum, een soort niet-militaire vicus (een burgerlijke nederzetting). De aanwezigheid van allerlei voorwerpen van Romeinse makelij, ook van buiten de huidige provincie Utrecht, maakt duidelijk dat hier intensieve contacten tussen de inheemse bevolking en de Romeinen bestonden.

Romeinse invloed

In de wijken Tiellandt en Molenzoom zijn archeologische vondsten gedaan die een sterke Romeinse invloed verraden. Zo stond ooit in Molenzoom een Romeins stenen gebouwencomplex, waarin wandschilderingen waren aangebracht. In Tiellandt bevond zich een inheems-Romeinse villa met Romeinse ‘snufjes’, als vensterglas en vloerverwarming. Deze herenboerderij vormde een nederzetting met enkele kleinere boerderijen. In Schalkwijk zijn de bewoningssporen minder duidelijk. De hoge kwaliteit van de archeologische vondsten lijkt echter te passen bij een inheems-Romeinse villa.

Tiellandt en Molenzoom

Omringd door nieuwbouw en moderne sportvelden is het vreemd te bedenken dat Houten-Tiellandt al omstreeks 500 voor Christus bewoond was. Deze nederzetting was gevestigd op de Jutphase stroomrug, een hoge, droge en dus veilige plek om te wonen. Bovendien hadden de bewoners elke dag stromend water door de kreek die Tiellandt van oost naar west doorkruiste. Hoe de nederzetting van Molenzoom eruitzag, is moeilijk voor te stellen. Naast de fundamenten van het stenen gebouw zijn hier alleen sporen van een boerderij uit de late IJzertijd aangetroffen. In Schalkwijk zijn er zelfs nauwelijks aanwijzingen voor permanente bewoning in de Romeinse tijd.

Zeldzaam

Zulke Romeinse (deels) stenen villa’s zijn in de provincie Utrechtse zeldzaam. De weinige waarvan resten zijn opgegraven bevinden zich in of in de buurt van Houten. In de het zuiden van Nederland zijn er veel meer van deze grote boerenbedrijven gevonden. Deze zijn in vergelijking met de Houtense aanzienlijk groter: soms wel 200 hectare, met vele bedrijfsgebouwen, woningen voor medewerkers en slaven en een ‘paleis’ voor de herenboer.

meer
meer