Webexpo

Met het thema Kunst & Ambacht stond in het weekend van Open Monumentendag op 12 en 13 september 2015 zowel de kunst als het ambacht in en rond het monument centraal. In Utrecht lag het accent op het ambacht áchter de kunst: hoe werd en wordt kunst gemaakt? Welke bijzondere historische interieurs zijn er nog in Utrecht? Hoe zijn bijzondere interieurstukken tot stand gekomen?

Voor Utrecht Altijd worden twee monumenten met bijzondere interieurstukken uitgelicht: Stadsmuseum Woerden en Kasteel Amerongen. In Amerongen zijn de gobelins geconserveerd en momenteel loopt er een bijzonder onderzoek naar het hemelbed. Uit Woerden staan twee beelden centraal en de ambachtelijke ramen in de Vroedschapszaal.

>Kunst en Ambacht in Kasteel Amerongen en Stadsmuseum Woerden

Gobelins in Kasteel Amerongen

De Gobelinkamer van het kasteel is vernoemd naar de vijf wandtapijten die daar hangen en nu zijn geconserveerd. Ze verbeelden de vier jaargetijden. Twee tapijten zijn aan elkaar gezet op de noordwand van de kamer. Deze tapijten zijn in 2006 afgenomen. De achterkant van de tapijten was erg vervuild. Het ergst er aan toe was het tapijt dat tussen de ramen hing. Dit is namelijk de enige wand die niet met papier is bekleed.

Herstelwerkzaamheden gobelins: 'engelen'

In Mechelen bij "Manufacture de Wit" zijn de tapijten gereinigd met water en zeep. De ‘engelen’ (textielvrijwilligers van het kasteel) hebben onder leiding van textielrestaurator Josien Verdegaal de gobelins geconserveerd. Per week is er door de engelen circa 40 uren aan de gobelins gewerkt. Het totaal is uitgekomen op ongeveer 800 uur, dat is 16 uur per vierkante meter.

Herstelwerkzaamheden gobelins

Conserveren is niet opnieuw weven maar ervoor zorgen dat het verval vertraagd wordt door middel van ondersteuning. Dit vereist kennis evenals een goed gevoel voor naald en draad, dat bij alle engelen aanwezig is.

Terugbrengen wandkleed

Na de ondersteuning hebben de tapijten een sluitvoering van katoen gekregen. Dit om vervuiling van de achterkant tegen te houden en om de krachten die optreden bij het hangen enigszins te verdelen en over te brengen op het katoen. De tapijten zijn na 9 jaar weer te bewonderen in de Gobelinkamer.

Eindresultaat gobelins

De ‘engelen’ zelf aan het werk zien? Op Open Monumentendag heeft u deze mogelijkheid. Ook kunt u dan de Gobelinkamer bekijken.

Restauratie hemelbed Kasteel Amerongen

In Kasteel Amerongen staat een uniek hemelbed. In de late zeventiende en vroege achttiende eeuw sierden gestoffeerde hemelbedden de slaapvertrekken van vorsten en adellijke lieden. Houtsnijwerk en weelderige draperieën, rijk versierde achterwanden en een schijnbaar zwevende hemel maakten van de stukken ware pronk- en statiebedden. Ze behoorden tot de meest kostbare stukken in de inventaris. Op deze foto poseren de kinderen van Von Ilsemann bij het hemelbed van Kasteel Amerongen.

Hemelbed

Deze oudste foto van het hemelbed dateert uit 1908. Het bed stond toen in de Lodewijkkamer. De naam Lodewijkkamer verwijst vermoedelijk naar de stijl van het bed -Lodewijk XIV- of naar een legende. Volgens een notariële acte uit 1938 heeft niet alleen de Duitse Keizer Wilhelm II in dit bed geslapen, maar ook de Franse koning Lodewijk XIV. Hij zou volgens de overlevering in de nacht voordat het kasteel in 1673 door zijn troepen in brand is gestoken, hierin hebben geslapen.

Onderzoek

Op het moment wordt er een vooronderzoek uitgevoerd naar het hemelbed van Kasteel Amerongen. Het doel hiervan is om zoveel mogelijk te weten te komen over de geschiedenis en de materialen van het bed. Op grond van dit onderzoek wordt er een conserveringsplan geformuleerd.

Studenten aan het werk

Studenten van de opleiding conservering en restauratie van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en studenten van het Hout en Meubilerings college Amsterdam (HMC) helpen mee aan dit onderzoek. De conservator verwacht in oktober klaar te zijn met het onderzoek. En hoopt dan aan de slag te kunnen met de restauratie.

Digitale constructie

De studenten van het HMC hebben alle onderdelen van het hemelbed opgemeten en gescand. Aan de hand van deze metingen worden digitale constructie tekeningen gemaakt van het hemelbed.

Inscriptie

Studenten van de UvA hebben tijdens hun onderzoek bovenop de houten structuur van de hemel een inscriptie met potlood aangetroffen: "Dit ledikant is geheel hersteld en weder bekleed door Rene Anrabel[?] uit Den Haag 4 juli 1890 behange[rs] knecht". Men vermoedt dat Rene Anrabell, Pierre Amiabel moet zijn. In de correspondentie van graaf Aldenburg Bentinck wordt zijn naam regelmatig genoemd. Deze Haagse stoffeerder heeft rond 1900 een aantal opdrachten gekregen om de bekleding van meubelen te herstellen. Dankzij deze vondst weten we nu dat ten tijde van graaf Aldenburg Bentinck het bed is aangepast.

Stadsmuseum Woerden

Dit historische pand, nu het Stadsmuseum Woerden, is het voormalige stadhuis van Woerden. De laat-gotische benedenverdieping werd in 1501 als raadhuis in gebruik genomen. In de 17de eeuw werd het uitgebreid met een eerste verdieping in renaissancestijl. Uniek in Nederland is de schandpaal uit 1567 die aan de voorgevel staat.

Interieur Vroedschapszaal

In het Stadsmuseum Woerden bevindt zich de fraaie Vroedschapszaal met 17de-eeuws houtsnijwerk, een originele schouw, antiek meubilair en prachtige landschapsschilderijen.

Detail glas in lood raam Vroedschapszaal

In 1610 werd een geschil besproken tussen de Staten-Generaal, de Raad van State, vertegenwoordigers van stadhouder Prins Maurits en de ambassadeurs van Frankrijk en Engeland. Als aandenken schonken de gasten dat jaar een gedenkraam naar ontwerp van Joachim Wtewael. Helaas werden die tijdens de Franse bezetting (1795-1813) vernield. In 1903 werden nieuwe ramen gemaakt.

Apostelkop

Deze apostel behoort tot een groep beelden die uit de Petruskerk in Woerden afkomstig zijn. De maker ervan is Meester Arnoldus. Tijdens de Beeldenstorm rond 1572 zijn de beelden in stukken geslagen en in de vloer van de kerk verborgen. In 1930 werd tijdens een verbouwing een aantal beelden teruggevonden. Het apostelbeeld is van grote kwaliteit. Wat opvalt is de mooie gelaatsuitdrukking en de gedetailleerde uitwerking van het haar.

Maria met kind

Dit begin 15de-eeuwse beeld van vruchtenhout stelt Maria voor, staand in een bevallige houding. Haar blik is op Christus gericht, die zij op haar linkerhand draagt. Bijzonder is dat de oude beschildering nog zichtbaar is. Zo zijn Maria´s japon en sluier rood en blauw gekleurd en zijn versieringen van Franse lelies en andere bloemen en een goudkleurige bies zichtbaar. Maker: onbekend Jaar: ca. 1400